مىپوشاند ، ولى هرگز به آن حد نمىرسد كه آن را دگرگون سازد . و موقعى كه در صحنهء جنگ زير سلطهء اجبار ولى درعين‌حال با روح فداكارى عمليّاتى را انجام دهيم ، براى ما فايده‌اى ندارد كه فكرمان را از اين هدف دور نگه داريم و با خود بگوييم من براى مصلحت شخصى دفاع نمىكنم ، بلكه به خاطر حقيقت مقدّسى مىجنگم . بنابراين ؛ ما نمىتوانيم با بستن چشمانمان تا چيزى را نبينيم و بستن گوش‌هايمان تا چيزى را نشنويم ، وجود عالم را بيهوده بدانيم . و اين امكان را نداريم كه به مجرّد تصوّرمان فضيلت را و يا تنها با زبان آوردن آن ، مالك فضيلت شويم . بنابراين ؛ يك فرد عاقل در اين وضعيّت چيزى جز پوشش بسيار نازكى را نمىبيند كه بىدرنگ حقيقت از وراى آن رخ مىنمايد . البتّه ما منكر نيستيم كه بعضى وقت‌ها توضيح انگيزه‌هاى پنهانى اعمالمان دشوار است . ولى تا آنجا هم پيش نمىرويم كه نظريهء كانت را تأييد كنيم كه به‌طور مطلق آن را به دليل پنهان بودنش محال مىشمرد . « 1 » اين طرز تفكّر را به‌طورى كه دلبوس ( Delbos ) « 2 » در ارتباط با نظريّهء كانت برداشت نموده ، كه كانت مىگويد : وجود ارادهء بلند انسانى بدين احتمال كه اختيار اين اراده در خارج از زمان جريان داشته باشد ، بدين اعتبار هيچ نوع معرفت تجربى را پذيرا نيست . جز اين‌كه ما تا وقتى كه در محدودهء چيزهايى هستيم كه قابل شناخت است ، احساس مىكنيم كه دشوارىهايى را كه انگيزه‌هاى عميق ما به دنبال دارند ، فراوان است ، و حتّى اگر ما فرض كنيم كه انگيزه‌هاى حقيقى بروز يافته‌اند ، باز هم دسترسى به آنها آن‌قدر ساده نيست كه امكان شناخت كامل داشته باشد ، و به مجرّد اين‌كه به نوعى مورد توجّه انديشهء ما قرار گيرد ،

--> ( 1 ) - ر ك : Kant , Fondement Meta , 2 - Section , 2 aline ? a . ( 2 ) - فيكتور دلبوس . فيلسوف فرانسوى ، سال 1862 ميلادى ، در شهر فيجاك به دنيا آمده و در سال 1916 ميلادى در پاريس درگذشته است ، وى استاد دانشگاه سوربون بوده و آثارى از خود به جاى گذاشته است ، از جمله : Le proble ? me moral dans la philosophie de spinoza et dans l'histoirs du spinozisme كسى كه اخلاقيّت را در فلسفه و تاريخ اسپينوزا شكل داده و رسالتش : Essai sur la formation de la philosophie pratique de kant . بحث و بررسى در تكوين فلسفهء عملى از نظر كانت . و اصول متافيزيكى اخلاق از نظر كانت را به فرانسه ترجمه كرده است و . . . وى به عنوان عضو آكادمى علوم اخلاقى و سياسى در سال 1911 ميلادى برگزيده شد . ( مراجعه كنيد به : ( Larousse T . 3 grand ( مترجم عربى )